Taksit nasıl hesaplanıyor
Eşit taksitli kredilerde anüite formülü kullanılıyor: taksit = anapara × r × (1+r)^n ÷ ((1+r)^n − 1). Buradaki r aylık faiz oranı, n vade ay sayısı.
Her taksitin içinde hem faiz hem anapara bulunuyor. Başlangıçta faiz payı yüksek, vade ilerledikçe anapara payı artıyor. Bu dağılımı görmek, erken kapatma kararı verirken önemli hâle geliyor.
KKDF ve BSMV: unutulan kalem
İhtiyaç ve taşıt kredilerinde faizin üzerine Kaynak Kullanımını Destekleme Fonu ve Banka ve Sigorta Muameleleri Vergisi ekleniyor. Bunlar anaparadan değil, faizden alınıyor.
Bankanın ilan ettiği orana bakıp bu kalemleri hesaba katmamak, taksiti olduğundan düşük gösteriyor. Bankada karşılaşılan farkın en yaygın sebebi bu. Konut kredilerinde ise bu kesintiler uygulanmıyor.
Kredi hesaplama aracında vergi ve fon oranı düzenlenebilir bir alan; mevzuatla değiştiği için sabit yazılmadı. Kredi türünü seçtiğinde varsayılan değer değişiyor.
Vade seçimi: taksit mi toplam maliyet mi
Vadeyi uzatmak aylık taksiti düşürüyor ama toplam ödemeyi artırıyor. Borç daha uzun süre açık kaldığı için üzerinden daha fazla faiz işliyor.
Karar, aylık ödeme gücüyle toplam maliyet arasında bir denge. Taksit bütçeyi zorluyorsa uzun vade mantıklı; nakit akışı elveriyorsa kısa vade toplam maliyeti belirgin şekilde düşürüyor.
Ödeme planındaki kalan borç sütunu bu farkı somutlaştırıyor: aynı krediyi farklı vadelerle hesaplayıp toplam geri ödemeyi karşılaştırmak, kararı sayıya bağlıyor.
Kredi taksitinin bütçedeki yeri
Kredi almadan önce sorulacak asıl soru, taksitin aylık nakit akışında sürdürülebilir bir yeri olup olmadığı. Gelirin düştüğü bir ayda taksit ödenebiliyor mu.
Zorunlu giderler ve mevcut yükümlülükler toplandıktan sonra kalan tutar, yeni taksiti rahatça karşılamalı. Sınırda bir hesap, ilk aksilikte gecikmeye dönüşüyor.
Erken kapatma
Krediyi kapatmak için kalan taksitlerin toplamı değil, kalan ANAPARA ödeniyor. Taksitlerin içinde henüz işlememiş faiz var ve erken kapatınca o faiz doğmuyor.
İkisini karıştırmak kapatma bedelini olduğundan çok yüksek gösteriyor ve insanların kapatmaktan vazgeçmesine yol açıyor. Kredi erken kapatma aracı kalan anaparayı ödeme planından okuyor ve kazancı gösteriyor.
Tüketici kredilerinde erken ödeme tazminatı da bulunuyor: kalan vade 36 ayı aşıyorsa erken ödenen anaparanın %2'sini, aşmıyorsa %1'ini geçemiyor.
Karşılaştırma yaparken
Farklı bankaların tekliflerini karşılaştırırken faiz oranı tek başına yeterli değil. Dosya masrafı, sigorta ve diğer ek kalemler toplam maliyeti değiştiriyor.
Karşılaştırmanın doğru ölçüsü toplam geri ödeme tutarı. Aynı anapara ve aynı vade için hangi bankanın toplamı düşükse, oran ne olursa olsun o teklif daha uygun.
Kredi notunun etkisi
Bankaların sunduğu faiz oranı kredi notuna göre değişiyor. Düşük not, aynı krediyi belirgin şekilde pahalı hâle getirebiliyor ya da başvurunun reddine yol açabiliyor.
Kredi notu, mevcut borçların düzenli ödenmesi ve kredi kartı limit kullanım oranının düşük tutulmasıyla zaman içinde iyileşiyor. Büyük bir kredi başvurusu öncesinde birkaç ay bu iki noktaya dikkat etmek, teklif edilen oranı etkileyebiliyor.
Sigorta ve ek masraflar
Kredi kullandırımında hayat sigortası ya da dosya masrafı gibi ek kalemler gündeme gelebiliyor. Bunlar taksitin içinde görünmediği için toplam maliyet hesabında atlanıyor.
Teklifleri karşılaştırırken tüm ek kalemler dahil toplam geri ödeme tutarına bakmak gerekiyor. Faiz oranı düşük görünen bir teklif, ek masraflarla birlikte daha pahalı çıkabiliyor.
Değişken faizli kredilerde risk
Sabit faizli kredide taksit vade boyunca değişmiyor. Değişken faizli üründe ise oran belirli aralıklarla güncelleniyor ve taksit artabiliyor.
Uzun vadeli kredilerde bu fark önemli hâle geliyor. Faizlerin düşmesi bekleniyorsa değişken avantajlı olabilir ama tahmin tutmadığında ödeme yükü artıyor.
Bütçesi sınırda olan bir hane için sabit faiz genellikle daha güvenli. Taksitin öngörülebilir olması, planlamayı mümkün kılıyor ve kötü senaryoyu sınırlıyor.